میشولک

شخصیت کودکان در واکنش به طلاق

۲۹ خرداد ۱۳۹۶


بررسی نقش صفات شخصیتی کودکان در واکنش به طلاق

Children of Divorce

به نقل الامتو و به گرازش از سپیده دانایی؛ طلاق با عوامل فشارزا و تغییرات گسترده‌ای همراه هست که می‌تواند مشکلاتی برای سازگاری کودکان به وجود آورد. میزان سازگاری و بهداشت روانی هر کودک به طور چشمگیری با خصوصیت روانی والدی که با او خانومدگی می‌کند و فرایند خانواده پس از طلاق مرتبط هست. یکی از عوامل حیاتی در جهت سازگاری کودکان، تفاوت‌های شخصیتی آنان هست. در این مقاله قصد داریم شما را با دو مورد از تفاوت‌های شخصیتی موثر بر سازگاری طلاق در کودکان آشنا کنیم و ببینیم شما به عنوان والد چه می‌توانید بکنید.

مشکل اصلی طلاق در سازگاری کودکان عدم وفاداری والدین به انجام دادن وظایف خود و مواجه انجام گرفتن کودکان با مشاجرات مخرب بین آن‌ههست. به صورت حتم تأثیرات طلاق لزوماً منفی نیست، تحقیقات نشان داده هست کودکانی که از وضعیت پرآشوب خانواده، جایی که در آن شاهد مشاجرات و زد و خوردهای والدین، آزار و اذیت جسمانی خود و سوءهستفاده‌های مکرر یا نادیده گرفتن خود بودند، به وضعیت بهتر و شادتری در پی طلاق انتقال می‌یابند، نه تنها با مشکلات کاهشی روبه‌رو می‌شوند بلکه آرامش و بالندگی افزایشی از خود نشان می‌دهند. در علت‌یابی سازگاری یا عدم سازگاری کودکان و نوجوانان با طلاق عوامل خطرزای کلیدی وجود دارد مانند سن کودک که در همین مجله بار‌ها به تفاوت‌های سنی کودکان در برخورد با طلاق اشاره انجام گرفته هست. اما این مطلب در مورد تفاوت شخصیتی هست.

خُلق‌وخو یا خُلق‌وخوی آسوده؟

ابتدا کمی در مورد اینکه خُلق و خو چیست توضیح می دهم. خُلق‌وخو تفاوت‌های فردی تقریباً با ثبات در واکنش‌های کودک در برابر محیط و خودگرانی هست که از‌‌ همان ابتدای خانومدگی آشکار می‌شود. کودکان را براساس خُلق‌وخو به سه دسته آسوده، دشوار و کُندجوش تقسیم می‌کنند. کودکان آسوده در مقایسه با کودکان دشوار در نوباوگی به سرعت با پلن‌های روزمره مثل خوابیدن و خوردن، خُو می‌گیرند و در مجموع سرحال هستند و آسوده می‌شود با آن‌ها تعامل کـــرد. پدر و مادر‌ها از‌‌ همان ابتدا متوجه می‌شوند که آیا کودک دشواری دارند یا کودک آسوده. از این بگذریم، واکنش‌های این کودکان به طلاق متفاوت هست‌‌ همان طور که به بقیه جنبه‌های خانومدگی واکنش متفاوت دارند.

کودکان آسوده، کاهش به دنبال بحران هستند و اگر هم دچار بحران شوند آسوده‌تر با خشم و اضطراب آن کنار می‌آیند. تحقیقات نیز نشان می‌دهد که کودکان با خُلق و خوی آسوده که در خانواده مورد حمایت قرار دارند، قادر به تحمل فشار افزایشی پس از جدایی و طلاق هستند که این توانایی می‌تواند قدرت آن‌ها را در آرزورویی با چالش‌های سازگاری در مراحل بَعد بالا برد. در مقابل بچه‌هایی که از نظر خُلق و خوی به بچه‌های دشوار، مشکل‌دار و یا زودرنج مشهورند، در برابر تغییرات از قدرت سازگاری کاهشی برخورداند. افزایش فشار روانی در کودکان دشوار، باعث بروز نقص در مهارت‌های مقابله‌ای، افزایش مشکلات رفتاری و تانجام گرفتید مشکلات موجود می‌شود. این کودکان نه تنها با رفتارهای منفی والدین کاهش می‌توانند کنار بیایند بلکه ممکن هست نتوانند از حمایت‌های افراد پیرامون خود به اندازه کافی بهره ببرند. نکته این‌جهست که شما والدین باید در مقابل بچه‌های متفاوت از نظر خُلق و خو چه باید بکنید؟

مقاله مرتبط: بچه ها تعداد ساله باشند بهتر با طلاق کنار می آیند؟

با بچه دشوار چه کنیم؟

پیشنهاد ما این هست که برای بچه‌های دشوار شما باید:

  • کنترل هیجانات منفی مثل خشم و اضطراب را به آنان تعلیم دهید: برای این کار می‌توانید از تصویر، دهستان، نمایش و مواردی از این قبیل هستفاده کنید تا ضمن تعلیم انواع هیجانات به کودک، به او یاد دهید که چگونه می‌تواند به‌صورت سالم هیجانات خود مانند خشم را بروز دهد.
  • در مقابل واکنش‌های آن‌ها صبور باشید و تُند پاسخ ندهید: این کودکان ممکن هست گاهی با پرخاشگری و فاصله گرفتن از دیگران باعث ناآسودهی شما و اطرافیان بشوند اما از طرفی اگر شما نیز آنان را طرد کنید عملاً شاهد افزایش انجام گرفتن بدرفتاری خواهید بود. همچنین این بچه‌ها ممکن هست بعد طلاق در خورد و خوراک و حتی خواب دچار بی‌نظمی انجام گرفتید شوند، باید آنان را با حوصله همراهی کنید.
  • به آنان فرصت افزایشی برای سازگاری با طلاق بدهید: بچه‌های دشوار کلاً دشوار با تغییرات کنار می‌آیند، تغییرات طلاق هم که گسترده و فشارزا هست. باید کمی افزایش به آنان مهلت دهید تا شرایط جدید را بپذیرند.
  • در صورت بروز رفتارهای ناسازگار انجام گرفتید مانند پرخاشگری‌های زیاد، از کمک یک روان‌شناس هستفاده کنید: به صورت حتم از‌‌ همان تولد این بچه‌ها زیاد انرژی زیادی از والدین می‌برند و لازم هست مادر و پدر‌ها مطالعات افزایشی برای تربیت صحیح این فرخانومدان داشته باشند. در مورد طلاق نیز کار با این بچه‌ها نیازمند کمک حرفه‌ای هست.

کودکان برون‌گرا یا درون‌گرا؟

کودکان از نظر میزان تمایل به تعاملات اجتماعی به دو گروه برونگرا و درونگرا تقسیم می‌شوند. به صورت حتم زیادی از کودکان در حد وسط این تفاوت‌ها قرار دارند. کودکان برون‌گرا تعامل افزایشی برای حضور در جمع دارند، گیم‌های گروهی را می‌پسندند، مهارت‌های کلامی افزایش دارند، آسوده‌تر ارتباط برقرار می‌کنند، دوستان افزایشی دارند، هیجانات خود را بهتر ابراز می‌کنند و به صورت حتم حمایت اجتماعی افزایشی، در مقایسه با کودکان درون‌گرا دارند. همین تفاوت‌ها می‌تواند واکنش این کودکان به طلاق را نیز تحت تاثیر قرار دهد. به طوری که کودکان برون‌گرا، بحران طلاق را آسوده‌تر طی می‌کنند زیرا تفاوت‌های فوق باعث سازگاری بهتری آنان می‌شود. به صورت حتم قابل تصور هست که برقراری رابطه بهتر و افزایش و همچنین ابراز هیجانات در این کودکان می‌تواند زیاد کمک کننده در عبور از تنش طلاق باانجام گرفت. در مقابل کودکان درون‌گرا به دلیل کم رویی دشوار‌تر با طلاق کنار می‌آیند و در صورتی که در این کودکان کم‌رویی ادامه یابد، به احتیاط زیاد، عزت نفس پایین و تنهایی منجر می‌شود؛ در نوجوانی نیز خطر اضطراب انجام گرفتید افزایش می‌یابد.

با بچه درون‌گرا چه کنیم؟

بنابراین برای والدین کودکان درون گرا نیز تعداد پیشنهاد دارم تا بتوانند به سازگاری فرخانومد خود بهتر کمک کنند:

  • آنان را افزایش به دریافت حمایت اجتماعی ترغیب کنید: تعلیم مهارت‌های اجتماعی به این کودکان زیاد ضروری هست. برای این امر بهتر هست موقعیت‌های اجتماعی افزایشی برای آنان فراهم کنید و از تشویق و ترغیب‌های لازم هستفاده کنید. به صورت حتم این کودکان را نباید مجبور به تعامل اجتماعی کـــرد بلکه فقط باید تعلیم داد و بستر را آماده کـــرد. هر چه افزایش وارد تعامل اجتماعی شوند، آسوده‌تر هم حمایت اجتماعی دریافت می‌کنند. حمایتی که هم بعد از طلاق شما نیاز دارید و هم فرخانومدتان.
  • به آنان کمک کنید تا احساسات خود در مورد طلاق را بیان کنند: این کودکان کمی دشوار به بیان احساسات می‌پرداخانومد. بخشی از آن به دلیل این هست که فکر می‌کنند نباید این احساسات را داشته باشند یا گمان دارند که پذیرفته نشوند. لازم هست با احساسات آنان همدلی کنید و به طُرق مختلف مانند نقاشی اجازه بروز احساسات بدهید. متداوم نیز احساسات آنان را طبیعی جلوه دهید.
  • تلاش خود را در جهت تقویت عزت نفس آنان داشته باشید: عزت نفس بحث گسترده‌ای هست اما در یک کلام به معنای داشتن نگرش نیکو و مثبت به خود هست. کودکان بعد از طلاق شاید خود را مقصر طلاق بدانند و بازخوردهای دیگران نیز به کاهش عزت نفس آنان می‌افزاید. لازم هست با تعلیم خودگویی مثبت و ایجاد احساس تعلق به آنان کمک کنید. بخصوص به آنان اطمینان دهید که مقصر طلاق نیستند و شما نیز متداوم آنان را حمایت خواهید کـــرد.
  • سعی کنید رنج آنان را درک کنید: در ‌‌نهایت این بچه‌ها افزایش مایل هستند تا در خود فرو روند و با خودشان هم خلوت کنند. به این رفتار تا جایی که می‌توانید احترام بگذارید و افزایش شنوا باشید تا نصحیت‌گر.