میشولک

علائم بیماری سلیاک و روشهای درمان آن

۲۰ خرداد ۱۳۹۶


با نشانه ها و راهکارهای درمان عارضه ای به نام «سلیاک» آشنا شوید

coeliac

رژیم غذایی شما شامل چه چیزهایی هست؟ فرض کنید تقریبا ۹۸درصد غلات را از رژیم غذایی شما حذف کنند آیا میتوانید تحمل کنید؟ عدم تحمل گلوتن مشکلی هست که بیماران سلیاکی به آن روبرو هستند و لازمه مقابله با آن مصرف نکـــردن غلات حاوی گلوتن هست.

به نقل آلامتو و به گرازش از روزیاتو؛ به منظور دست یافتن به آخرین هشدارات در مورد برخی از بیماری ها، همایش ها، کنفرانس ها و بزرگداشت هایی برگزار می شود تا نتایج بدست آمده از مطالعات اخیر در زمینه آن بیماری، به بحث و اشتراک گذاشته شوند. یکی از این بیماری ها، «سلیاک» هست که اکنون در هفته بزرگداشت آن، (۱۸ ام تا ۲۴ ام اردیبهشت)، به سر می بریم.

در این عارضه به دلیل آسیب پرزهای روده باریک، جذب برخی از مواد پروتئینی که در دسته «گلوتن» قرار دارند با اختلالاتی همراه می شود. گلوتن در برخی از غلات هایی چون، گندم، جو، چاودار و حتی جوی دو سر وجود دارد. «سلیاک» که مفصل به نشانه های آن اشاره خواهیم کـــرد، تنها ۵۰۰٫۰۰۰ نفر را در بریتانیا درگیر کـــرده و جالب هست که این افراد خود از داشتن چنین عارضه ای بی رویداد هستند و تا کنون در حدود ۱۴ میلیون پست در این باره در اینستاگرام و در یکی از هشتگ های مرتبط با سلامت به نشانی glutenfree# به اشتراک گذاشته انجام گرفته.

سلیاک یک اختلال خود ایمنی با زمینه ژنتیکی هست. در این بیماری بدن سلول های سالم را بیگانه تقلی کـــرده و برای محافظت از خود در مقابل دریافت «گلوتن»، آنتی بیوتیک هایی را تولید می کند. همین امر نیز نشانه های ناخوشایند را ظاهر می کند که فرای یک دل درد ساده هستند.

دکتر «نورما مک گو»، مدیر انجمن سلیاک انگستان می گوید این عارضه در زیادی از موارد غیرقابل تشخیص هست و یا اشتباها تشخیص داده می شود. «مک گو» خاطر نشان می کند، از هر ۱۰۰ انگلیسی، یک نفر با این عارضه دست و پنجه نرم می کند و از این میان تنها یک چهارم، از مبتلایان از بیماری شان آگاه هستند. داده های بدست آمده نشان داده، در حدود نیم میلیون انگلیسی، از ابتلا به این بیماری آگاهی ندارند.

همچنین بخوانید: آشپزی بدون گلوتن

وی اضافه می کند غیبت ناگهانی برخی از کودکان در مدرسه یا عدم حضور عده ای از بزرگسالان در محل کارشان، در مواردی با ابتلا به سلیاک مرتبط هست و سبب بروز نشانه هایی چون افسردگی در آنها انجام گرفته و خانومدگی روزمره شان را با چالش هایی مواجه می کند. به صورت حتم وی از سلیاک به عنوان یک بیماری خطرناک سیستم ایمنی یاد نمی کند و رژیم های غذایی بدون گلوتن را ساده ترین راهکار درمان آن می داند.

اگرچه این بیماری انجام گرفتت و نشانه های متفاوتی را در افراد گوناگون دارد با این حال نشانه های مشترکی را می توان برای آن برشآقا که با هم آنها را مرور خواهیم کـــرد:

از آنجایی که برخی از نشانه های سلیاک همچون حالت تهوع، شکم روش، درد در ناحیه شکم و یبوست، شباهت هایی با نشانه های بیماری «سندروم روده تحریک‌پذیر» دارد، در زیادی از موارد با آن اشتباه گرفته می شود. مطالعات نشان داده اند که ۱۱ درصد از جمعیت به «سندروم روده تحریک‌پذیر» مبتلا هستند و اگر فرد مبتلا به «سلیاک»، درمان های مرتبط با «سندرم روده تحریک‌پذیر» را دریافت کند، بهبود پیدا نخواهد کـــرد.

۲. ظاهر انجام گرفتن جوش بر روی پوست

مک گو، ظاهر انجام گرفتن جوش هایی در نواحی چون بازو و زانوها را از دیگر نشانه های ابتلا به «سلیاک» می داند. به صورت حتم وی احتمال می دهد که این جوش ها که با خارش همراه هستند در سایر نقاط بدن نیز شکل پیدا کنند. درمان های انجمن سلامت بریتانیا به اثبات رسانیده که نمونه برداری از این جوش ها می تواند به تشخیص سلیاک کمک کند.

۳. احساس خستگی

یکی دیگر از نشانه های این بیماری، احساس خستگی فراوان هست که عدم دریافت مواد غذایی معقول توسط بدن می تواند چنین نشانه ای را به همراه داشته باانجام گرفت. در چنین زمان هایی به پزشک خانواده مراجعه کنید و با دادن یک آزمایش دریابید که آیا دریافت گلوتن، عامل اصلی خستگی شمهست یا خیر.

۴. زخم های دهانی

از آنجایی که سیستم ایمنی بدن در این بیماری مورد تهدید قرار می گیرد احتمال شکل گیری برخی از زخم های دهانی وجود دارد. و منظور از آنها زخم های معمولی نیستند بلکه در مواردی کل دهان را فرا می گیرند.

۵. کم خونی و کمبود «ویتامین ب»

از آنجایی که سلیاک به بخش هایی از روده آسیب می رساند، برخی از ویتامین ها و موادغذایی مورد نیاز بدن از طریق غذا دریافت نمی شوند و زمانی که بدن تان به اندازه کافی آهن دریافت نکند، به نوعی بیماری فقر آهن به نام «آنمی» مبتلا خواهید انجام گرفت. سلیاک می تواند منجر به کمبود «ویتامین ب» نیز شود.

از نشانه های «آنمی»، احساس خستگی، تنفس های کوتاه، زردی چهره و سوخانوم سوخانوم انجام گرفتن اعضایی چون دست و پا هست. به نقل کرد «مک گو»، رژیم بد غذایی نیز می تواند منجر به «آنمی» و فقر «ویتامین ب» در بدن شود.

۶. عدم تعادل و هماهنگی

یکی دیگر از نشانه های سلیاک، ایجاد عارضه ای به نام «آتاکسی» هست. در این عرضه، هماهنگی و تعادل در صحبت کـــردن، راه رفتن، دیدن و حتی هضم کـــردن غذا دچار اختلال می شود. «مک گو» می گوید: “دلیل اصلی این عدم تعادل ارتباط بیماری سلیاک به مشکلات نورولوژیکی هست.”

به صورت حتم این بدان معنا نیست که مشکلات نورولوژیکی با رژیم های بدون گلوتن قابل درمان باشند. تنها در برخی از بیماران مبتلا به «آتاکسی» که این بیماری در آنها در مراحل نخست تشخیص داده انجام گرفت، رژیم های غذایی بدون گلوتن، به روند درمان کمک کـــرد. این نوع از آتاکسی، «آتاکسی گلوتن» نامیده می شود.

عدم هستحکام هستخوان ها، منجر به ایجاد شکستگی های افزایشی می شود. حدود سه میلیون انگلیسی، به این عارضه مبتلا هستند و زیاد از ۵۰۰٫۰۰۰ نفر از آنها، بر اثر شکستگی، به بیمارستان مراجعه می کنند. در زیادی از افراد پوکی و ضعف هستخوان ارتباطی با ابتلا به «سلیاک» ندارد.

۸. افسردگی

مک گو یکی دیگر از نشانه های سلیاک را افسردگی می داند. وی ابراز می دارد اگرچه مواردی از ارتباط میان این بیماری و افسردگی دیده انجام گرفته اما برای رسیدن به نتایج قطعی و قوی تر، پژوهش های افزایشی لازم هست.

۹. سقط مداوم جنین

در برخی از خانومانی که تعدادین بار تجربه سقط جنین داشته اند، نشانه هایی از ابتلا به سلیاک دیده انجام گرفته. به دلیل عدم درمان این بیماری، امکان نگهداری جنین در بدن کاهش یافته و در مواقعی نیز به عدم باروری می انجامد. مک گو، بر این باورست که لازم هست پژوهش های افزایشی در این زمینه انجام پذیرد.

۱۰. کاهش وخانوم ناگهانی

در برخی مواقع، سلیاک در کودکی در افراد شکل می گیرد اما نشانه های آن در بزرگسالی ظاهر می شوند. امروزه گاهی، درمان برخی از موارد در ۵۰ سالگی آغاز می شود. از آنجایی که افراد مبتلا به سلیاک، مواد غذایی را به نیکوی جذب نمی کنند، دچار سوء تغذیه انجام گرفته و کاهش وخانوم ناگهانی پیدا می کنند.

۱۱. ریزش مو

بیماری های سیستم ایمنی عمدتا منجر به ریزش مو می شوند. به همین دلیل نیز، در برخی از مبتلایان به سلیاک این نشانه دیده می شود. ریزش مو در کنار سایر نشانه هایی چون زخم های دهانی، مشکلات گوارشی، آنمی و خستگی می تواند، احتمال ابتلا به سلیاک را افزایش دهد.

۱۲. آسیب دندان ها

این نشانه در مقایسه با سایر نشانه ها کاهش دیده انجام گرفته اما در میان برخی از کودکان به چشم می خورد. عدم درمان سلیاک به تغییر رنگ در دندان ها و خورده انجام گرفتن مینای دندان می انجامد. چنین تغییراتی به آسودهی توسط دندانپزشکان قابل تشخیص هست.

اگر گمان می کنید به «سلیاک» مبتلا انجام گرفته اید باید چه اقداماتی را انجام دهید؟

بهترین توصیه ای که می توان به شما کـــرد این هست که رژیم غذایی خود را تغییر دهید و منتظر دریافت نتیجه باشید. در نظر داشته باشید که اگر در مراجعه به پزشک خانواده، مصرف گلوتن را قطع کـــرده باشید، نتیجه آزمایش شما اشتباه خواهد بود.

اسکن های مخصوصی برای تشخیص این بیماری به کار گرفته می شوند و بعد از انجام اسکن ها و آزمایش ها، رژیم های بدون گلوتن توصیه و تجویز می شوند. سپس به منظور تشخیص نهایی، اندوسکوپی انجام می شود. دکتر «مک گو» اذعان می دارد که با انجام اندوسکوپی، بخش های مختلف روده مورد بررسی قرار گرفته و آسیب های احتمالی به آن با جزئیات تکمیل، دیده می شود. بعد از تشخیص نهایی و اطمینان از ابتلا به «سلیاک»، مراحل درمان آغاز می شود.